نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش فنی و مهندسی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران

2 کارشناس، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش

10.22092/jwra.2024.364909.1031

چکیده

چکیده

یکی از روش‌های مدیریت بهینه مصرف آب در بخش کشاورزی آبیاری قطره‌ای زیرسطحی است. این پژوهش با هدف بررسی عملکرد فنی و وضعیت شوری خاک در سامانه‌های آبیاری قطره‌ای زیرسطحی اجرا شده در استان سمنان طی سال‌های 1399 تا 1400 انجام شد. تعداد 5 سامانه در شهرستان‌های شاهرود، دامغان و سمنان مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین‌منظور خصوصیات هیدرولیکی سامانه، پروفیل رطوبت و شوری خاک بررسی شد. در مجموع نتایج ارزیابی نشان داد ضریب تغییرات دبی از 4 تا 8 درصد، ضریب یکنواختی آماری از 85 تا 7/90 درصد و عملکرد کلی قطره‌چکان از 09/0 تا 15/0 متغیر بود. عملکرد هیدرولیکی سامانه‌ها از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بود. نتایج ارزیابی نشان داد که در برخی قطعات فشار در انتهای لاترال‌ها کمتر از حد لازم بود اما استفاده از قطره‌چکان‌های جبران کننده فشار باعث تنظیم دبی در این قسمت‌ها شده بود. در باغ‌های مورد بررسی عمق نصب لاترال‌ها غیر یکنواخت و بین 15 تا 45 سانتی‌متر بود. مقدار رطوبت خاک، از سطح تا عمق روندی افزایشی داشت. بررسی پروفیل شوری عصاره اشباع خاک نشان داد مقدار شوری با افزایش عمق روند کاهشی و با افزایش فاصله افقی از لوله لترال روندی افزایشی داشته است. مقدار شوری در عمق‌ نصب 30 و 40 سانتیمتر، در عمق‌های 30-0 و 60-30 سانتی‌متری بیشترین مقدار را داشت. علت افزایش شوری در این ناحیه کاهش رطوبت خاک در اثر صعود مویینه رطوبت و تبخیر آن از سطح خاک و جذب سریع‌تر رطوبت توسط ریشه بوده است. مهم‌ترین عوامل بهبود عملکرد سامانه‌ها عبارتند از: اجرای صحیح سامانه‌ها و تأمین فشار لازم در مانیفولدها و لترال‌ها، آبشویی خاک در فصل زمستان با آبیاری سنگین غرقابی و کارگذاری لترال‌ها در عمق مناسب به‌طور یکنواخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the technical performance and soil salinity changes in the subsurface drip irrigation system of pistachio gardens in Semnan province

نویسندگان [English]

  • Nader Naderi 1
  • Seyyed Mohsen Tabatabaian 2

1 Assistant Professor of Agricultural Engineering Research Department, Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Semnan (Shahrood), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shahrood, Iran

2 Expert, Department of Agricultural Engineering Research, Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Semnan (Shahrood), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shahrood, Iran.

چکیده [English]

Abstract

One of the methods of optimal management of water consumption in the agricultural sector is subsurface drip irrigation. The aim of this study was to investigate the technical performance and soil salinity in the subsurface drip irrigation systems implemented in Semnan province during the years 2019 to 2020. Five systems were evaluated in Shahroud, Damghan and Semnan. For this purpose, the hydraulic characteristics of the system, soil moisture and soil salinity were investigated. In general, the results of the evaluation showed that the coefficient of flow variations (Vqs) varied from 4 to 8 percent, the statistical uniformity coefficient (Us) varied from 85 to 90.7 percent, and the emitter discharge coefficient of variation (Vpf) varied from 0.09 to 0.15. The hydraulic performance of the systems was relatively good. The evaluation results showed, the pressure at the end of the laterals was less than necessary in some parts, but the use of pressure compensating emitters adjusted the flow in these parts. In the studied orchards, the installation depth of the laterals was non-uniform and between 15 and 45 cm. The amount of moisture increased from the soil surface to the depth. Examination of salinity profile of soil saturated extract showed that with increasing horizontal distance from the lateral, the amount of salinity has increased but with increasing depth it has decreased. In the installation depth of 30 and 40 cm salinity was highest at 0-30 and 30-60 cm depths. The reason for the increase in salinity in this area was the decrease in soil moisture due to the capillary rise of moisture and its evaporation from the soil surface and faster absorption of moisture by the roots. The most important factors to improve the performance of systems are: proper implementation of systems and providing the necessary pressure in the manifolds and laterals, soil leaching in winter with heavy flood irrigation and installation of the laterals evenly at the appropriate depth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emission uniformity
  • Emitter performance
  • lateral
  • Soil moisture