بررسی تأثیر روش‌های مختلف آبیاری و کاشت بر عملکرد و کارآیی مصرف آب برنج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

2 استاد پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

3 محقق بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر سامانه‌های آبیاری قطره‌ای نواری و جوی و پشته در دو روش کشت نشایی و بذری بر عملکرد دانه، زیست‌توده، وزن هزار دانه و بهره‌وری آب در کشت مستقیم برنج رقم فجر انجام شد. پژوهش به‌ صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 1403-1401 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل دو روش آبیاری (قطره‌ای نواری و جوی و پشته) و دو روش کشت مستقیم (نشایی و بذری) بود. نتایج نشان داد که اثرات اصلی نوع آبیاری و روش کشت بر صفاتی نظیر عملکرد دانه، زیست‌توده، وزن هزار دانه و بهره‌وری مصرف آب در سطح یک درصد معنی‌دار بود. بر اساس میانگین داده‌های دو سال پژوهش، بیشترین عملکرد دانه در تیمار کشت نشایی با آبیاری قطره‌ای نواری به میزان 4390 کیلوگرم در هکتار و کمترین آن در کشت بذری با آبیاری جوی و پشته به میزان 2480 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. بیشترین زیست‌توده در تیمار کشت نشایی با آبیاری قطره‌ای نواری با میانگین 10280 کیلوگرم در هکتار و کمترین آن در کشت بذری با آبیاری جوی و پشته با میانگین 7150 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. بیشترین وزن هزار دانه در تیمار کشت نشایی با آبیاری قطره‌ای نواری با میانگین 21/2 گرم و کمترین آن در کشت بذری با آبیاری جوی و پشته با میانگین 17/5 گرم به دست آمد. بیشترین بهره‌وری مصرف آب در تیمار کشت نشایی با آبیاری قطره‌ای نواری با مقدار 0/58 و کمترین آن در کشت بذری با آبیاری جوی و پشته با مقدار 26/0 کیلوگرم بر متر مکعب به دست آمد. بیشترین و کمترین مقادیر آب کاربردی به میزان 9160 و 7620 متر مکعب در هکتار در تیمارهای آبیاری جوی و پشته -بذری و قطره‌ای نواری- نشایی با صرفه جویی 20 درصد آب حاصل شد. در مجموع، استفاده از آبیاری قطره‌ای نواری در کشت نشایی می‌تواند با کاهش مصرف آب و افزایش عملکرد، بهره‌وری فیزیکی برنج را بهبود دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation of the Impact of Different Irrigation and Cultivation Methods on Rice Yield and Water Use Efficiency

نویسندگان [English]

  • Meysam Abedinpour 1
  • Alireza Kiani 2
  • Mohammad Hossein Razzaghi 3
1 Assistant Prof., Agricultural Engineering Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Gorgan, Iran.
2 Prof., Agricultural Engineering Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Gorgan, Iran.
3 Researcher, Agricultural Engineering Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, AREEO, Gorgan, Iran
چکیده [English]

This research was conducted with the aim of investigating the impact of drip tape irrigation and furrow irrigation systems under two planting methods, transplanting and direct seeding, on grain yield, biomass, thousand-grain weight, and water productivity in direct-seeded rice cultivation for Fajr variety. The experiment was carried out as a split-plot within a randomized complete block design with three replications over two years (2022-2024) at the Gorgan Agricultural Research Station. The experimental treatments included two irrigation methods (drip tape and furrow) and two planting methods (transplanted and seeded). The results indicated that the main effects of irrigation type and cultivation method on traits such as grain yield, biomass, thousand-grain weight, and water use productivity were significant at the 1% level. The highest grain yield (4390 kg/ha) was obtained in the transplanting with drip tape irrigation, and the lowest was in the direct seeding with furrow irrigation (2480 kg/ha). The highest biomass was in the transplanting with drip tape (10280 kg/ha), and the lowest was in the direct seeding with furrow (7145 kg/ha). The highest thousand-grain weight was obtained in the transplanting with drip tape, averaging 21.2 gr, and the lowest was in the direct seeding with furrow (17.5 gr). The highest water use productivity was achieved in the transplanting with drip tape with a value of 0.58 kg/m3, and the lowest was in the direct seeding with furrow irrigation (0.26 kg/m3). The highest and lowest applied water were 9160 and 7620 m3 /ha in the furrow irrigation-direct seeding and drip tape irrigation-transplanting treatments, respectively, resulting in 20% water savings. Overall, the use of drip tape irrigation in transplanting can increase the physical productivity of rice by reducing water consumption and providing a suitable yield.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rice irrigation systems
  • Applied water
  • Water efficiency
  • Rice direct planting

مراجع

  1. بی نام، آمارنامه کشاورزی (جلد اول)، مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات، وزارت جهاد کشاورزی. ‌ص. 125- 105.
  2. بی نام، گزارش سالانه وضعیت منابع آب استان گلستان. گرگان، شرکت آب منطقه‌ای گلستان، ص. 117.
  3. رزاقی، محمدحسین، کیانی، علیرضا، نورمحمد، آبیار، کشت نشایی و خشکه‌کاری برنج، راهکاری فنی و اقتصادی برای تولید برنج در شرایط استان گلستان.مدیریت آب در کشاورزی. 7 (1). ص. 44-33. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24764531.1399.7.1.4.1
  4. کریمی‌فرد، مریم، ذاکری نیا، مهدی، کیانی، علیرضا، فیض بخش، محمدتقی، تأثیر سامانه‌های آبیاری قطره‌ای و بارانی بر عملکرد برنج و بهره‌وری آب در دو روش کشت نشائی و کشت مستقیم بذر. نشریه آب‌وخاک. 34 (5).صص. 1032-1019. https://doi.org/10.22067/jsw.v34i5.84952
  5. کیانی، علیرضا، آبیار، نورمحمد، مساوات، سیدافشین، و یزدانی، محمدرضا، تغییر روش کشت و آبیاری برنج برای تعدیل کم‌آبی و افزایش بهره‌وری آب در استان گلستان.بازتاب تات 10(3).صص. 31-30.
  6. عرب زاده، بهروز، 1393. کشت برنج: رشد و نمو گیاهی آفات و بیماری‌ها مدیریت علف‌‌های هرز کشت مستقیم. انتشارات آرون. ص118.
  7. عرب­زاده، بهروز و توکلی، علیرضا، 1385. تحلیل اقتصادی مدیریت کم آبیاری درکشت خشکه‌کاری برنج. مجله تحقیقات مهندسی سازه­های آبیاری و زهکشی. 7 (1). صص.110-99.
  8. Allen, R.G., Pereira, L. S. Raes, D. and Smith, M., 1998. Crop evapotranspiration. Guidelines for computing crop water requirements. FAO Irrigation and Drinage Paper No. 56, Rome, Italy.
  9. Li, J., Yang, C.N., Zhang, X.Z., Wu, S.B., Chi, H.L., Zhang, X.J., Wei, C.Z., 2024. Soil N distribution affects N utilization and yield of drip-irrigated rice. Agronomy, 14(3), 593. https://doi.org/10.3390/agronomy14030593
  10. Liu, H., Hussain, S., Zheng, M., Peng, Sh., Huang, J., Kehui, C. and Lixiao N., 2016. Dry directseeded rice as an alternative to transplanted-flooded rice in Central China. Agronomy for Sustainable Development. 35(1), 285-294.
  11. Rao, K.V.R., Gangwar, S., Keshri, R., Chourasia, L., Bajpai, A. and Soni, K., 2017. Effects of drip irrigation system for enhancing rice (Oryza sativa L.) yield under system of rice intensification management. Applied Ecology Environmental Research, 15, 487–495.
  12. Zhang, Y., Tang, Q., Zou, Y., Li, D., Qin, J., Yang, S. and Peng, S., 2009. Yield potential and radiation use efficiency of “super” hybrid rice grown under subtropical conditions. Field Crops Research, 114 (1), 91-98.
پژوهش آب در کشاورزی
دوره 39، شماره 4
اسفند 1404
صفحه 359-371

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار